Aan de werktafel van Tom. Gilbert en Tom Schamp.

Op een zonnige vrijdagnamiddag bezocht ik Tom en zijn lieve echtgenote op hun adres in Wemmel. Het was een boeiende ontmoeting, doorspekt met humor en heel wat verhalen.

Hoe men hem juist moet omschrijven weet ik nog altijd niet. Bij hem stelt zich de vraag: waar begint taal en waar eindigt beeld? Ik heb begrepen dat Tom  voor zichzelf tekent. Toch situeert zijn wereld zich vooral bij kinderen en dan misschien bij kinderen in de leeftijdscategorie tussen 5 en 6 jaar. Die leeftijd sluit zich het best aan bij de fantasiewereld van Tom (de periode dat kinderen van beeld naar woorden evolueren).

Tom kan schilderen , tekenen , vorm geven…..Zijn parcours is indrukwekkend.

 
Tom Schamp werd geboren in 1970. Hij groeide op in en rond Brussel. Hij woont thans in de buitenwijk van die stad, meer bepaald in Wemmel. Zijn humaniora volgde hij aan het Jan  Van Ruysbroeck college. Ook toen tekende hij reeds graag, o.m. voor het schoolkrantje.

Daarna volgde hij toegepaste grafiek aan het toenmalige Sint-Lukas in Brussel ( thans gekend onder de benaming Luca School of Arts.). Ook studeerde hij nog een jaar extra in grafisch ontwerpen in Pozman (Polen). 

Hij werkt op de grens tussen vorm en tekst en beschouwt zichzelf als een schilderende illustrator. Hij tekende voor Humo, De Morgen, De Standaard. Aanvankelijk werd hij vooral geïnspireerd door de klare lijntekeningen van Joost Swarte en Ever Meulen. Hij besefte dat hij nooit zo goed kon worden als zij. In de plaats van hun fameuze klare lijn, ontwikkelde hij zijn eigen handtekening in de vorm van contrasterende kleuren. Schamps illustraties zitten vol absurditeiten, woordspelingen. Als men de tijd neemt om alles rustig te bekijken valt men van de ene in de andere verwondering. Heerlijk!

De illustraties van Tom zijn gericht op zowel volwassenen als kinderen

Tom krijgt opdrachten van overal. Zijn cliënteel heeft niet alleen een nationale , maar ook een internationale dimensie. In de loop der jaren heeft Tom een veertigtal   prentenboeken gepubliceerd waarvan er heel wat in verschillende talen zijn vertaald. Dit is niet zo verwonderlijk vermits hij vooral met beelden werkt. Deze zijn nu eenmaal universeel.

Als zelfstandig illustrator illustreert hij niet alleen boeken , tijdschriften…Hij maakt ook affiches, kalenders,….

Als het heel warm is , of beter heet, zoals in de voorbije periode verklankt hij dit op zijn manier: 

Zijn stijl wordt weleens omschreven als ‘complex-naïef’.

Voor mij zijn zijn tekeningen  meer dan kinderlijk-naïef. Ze vertellen heel wat meer als je goed kijkt. Hier en daar zijn er grapjes in verwerkt.

In de loop der jaren gebruikte hij verschillende materialen, zoals ecoline, aquarel, gouache, vetkrijt, papier en karton die probleemloos gecombineerd werden tot een bijna surrealistisch geheel. Later is Tom voornamelijk aan het werken met acryl op karton. 

Acrylverf en kartonnen dragers maken dan ook sinds lang deel uit van Toms geliefde materiaal. Alles is handgeschilderd. Alzo schildert hij honderden personages en objecten, knipt die digitaal uit om er een digitale compositie mee te maken.

Hij vertelde me o.m. wat volgt: ‘Ik kijk nog altijd uit naar momenten waarop ik mag schilderen. Dan kan ik echt iets creëren. Het tofste medium is voor mij acrylverf die ik aanbreng op voorgesneden kartonnen bladen, op A3 formaat, zoals mijn scanner.

Dankzij mijn haardroger kan ik mijn werk snel inscannen en er dan op de computer mee bouwen. Ik ben iemand die zich verliest in details. Ik zorg er altijd voor dat die kloppen. Dat moet ook wil ik ze nog kunnen hergebruiken. Alles wat ik geschilderd, gescand   heb, komt in mijn digitale beeldenbank terecht. Wachtkamers vol vrouwen, hoeden of radio’s heb ik daar.

Mijn recentste boeken ontstonden net door nieuwe invalshoeken te ontdekken in die grote beeldcollectie en te zien dat er van alles begon te leven als ik nieuwe, digitale collages maakte. Het voelt als spelen , net zoals ik als kind deed met Lego. Pas op, ik blijf die bank gedurig aanvullen, anders zou ik mijn figuren beu worden..’. Zijn beeldenbank is voor hem dan ook essentieel.

Doorheen de jaren heeft Tom zich meer en meer geprofessionaliseerd. Alzo werkt hij nu samen met zijn echtgenote Katrien Deze gaf anno 2012 haar job op om full time de communicatie en administratie van Tom voor haar rekening te nemen. Ze doen elk hun eigen ding en overleggen op het juiste moment. Tot de professionalisering behoort ook het realiseren van een grotere werkruimte.

Anno 2015 verhuisde zijn atelier van een bescheiden kamer in huis naar een nieuw gebouwd tuinatelier. 

 

 

 

 

 

 

 

Het paviljoen werd bovendien deels ingegraven zodat het impact op de tuin beperkt bleef. Daardoor kijkt Tom vanachter de tekentafel uit over de tuin. De structuur van het houtskelet werd ook gebruikt als structuur voor de grote wandkast.

Inspiratie

Wat me treft is dat Toms latere werk meer gedetailleerder is dan zijn oude illustraties dat zijn. Hij heeft een fascinatie voor vreemde voorwerpen, kleine handgeschilderde dozen , postzegels, koffiepotten in dierenvorm…

Door zijn zonen ging hij ook kinderboeken maken , en dit omdat hij merkte hoeveel plezier ze hadden door samen naar prenten te kijken ‘ Ondanks een compleet ander referentiekader toch common ground vinden , dat is de kracht van kinderboeken vindt hij….’

Voor Tom is inspiratie iets zeer abstracts. Hij verduidelijkt: ‘ Waar ik vroeger geloofde dat ik van een briljant concept moest vertrekken, besef ik nu dat dit niet noodzakelijk zo is. Als logisch denkend mens krijg je onderweg altijd wel ideeën. Ik schets nog nauwelijks. Ik begin iets onnozels te schilderen en weet niet waar ik ga uitkomen. Ik start bijv. met roze kleur. Die associeer ik met een Cadillac, waarna ik daar spontaan 3 biggetjes in plaats. Zo bouw ik verder……’.

In het mooiste boek van alle kleuren verduidelijkt Tom dit op pagina 24 als volgt: rood + wit = roze. Hij tekent een roze Pink Cadillac met daarin 3 roze biggetjes en een chauffeur  die een wolf blijkt te zijn.  Als verduidelijking wordt er nog vermeld: ‘ the Wolf of Wall street’ :  ‘Een grijze wolf lust ook weleens een roze biggetje’.

En zo gaat de fantasie van Tom steeds verder en verder. Als lezer moet men de tijd nemen om bij elke tekening even stil te staan.

Voor Tom is iedere mens uniek. Het beeld communiceert en vertelt iets over diegene die het heeft gemaakt.

Tom is een absolute fan van Breugel!

Voor Tom is Breugel een constante in zijn leven, de laatste 10 jaar nog meer. Van in zijn prille jeugd was hij gefascineerd door de dikke kunstboeken van het Mercatorfonds.

Oorspronkelijk was Breugel een tekenaar uit een dorp in de buurt van Breda. In werkelijkheid was hij een graficus of nog beter een illustrator.. Dat maakte voor Tom de band nog sterker.

Tom vertelt me dat hij het fantastisch vindt dat hij dankzij  zijn vertaalde boeken van een moeder ergens uit Amerika of een vader ergens uit Japan een bericht ontvangt waarbij deze hem melden dat ze aan het genieten zijn van zijn boek ‘ Het doet mij altijd plezier als er mensen zijn die van de andere kant van de wereld , uit een totaal andere cultuur aan het genieten zijn van je werk. Bij Breugel werkt dat al jaren. Fantastisch toch!’.

Het Allermooiste, Buitengewone en Complete BOEK van alle LETTERS.

In het voorwoord van dit boek herinnert de ‘ letterman ‘ ons eraan dat in dit boek de 26 letters van ons alfabet centraal staan. Door de jaren heen schilderde Tom al ontelbaar veel letters voor boeken en campagnes. Voor dit boek liet hij zich inspireren door de vorm en de schoonheid van letters. De cirkel is rond. Onze letter A ontstond uit het plaatje van een ossenkop:

“…In het Letterland van Schamp wordt de A een astronaut, een vulkaan, een alpaca en nog veel meer. In de meeste alfabetboeken worden de letters voorgesteld  door één woord: A voor Aap, B voor Beer…..Maar dit boek is anders: het is een feest van letters in alle vormen en betekenissen.
Letters zijn bouwstenen van onze taal, ze zijn de basis van de tekst van een boek, de woorden die je hoort op de radio of de stream die je bekijkt op je smartphone. Letters zijn kneedbaar als klei, het aantal woorden dat je kunt maken met slechts 26 letters is eindeloos.
Letters geven woorden aan onze wereld en brengen talen en mensen dichter bij elkaar.
Duik mee in de Adembenemende, Bijzondere en Creatieve wereld van Tom Schamp…”

(Inleiding van het Allermooiste, Buitengewone en Complete Boek van alle Letters)

In het boek ben ik blijven stil staan op pagina 43 en meer bepaald bij de letter Q. Het woord AntiQuair trekt mijn aandacht en zeker de mooie door Tom getekende kast. Met die kast inspireert hij de jonge en de oudere lezer om allerlei nieuwe woordjes te ontdekken: 

> Is dit een Louis Quinze-of Quatorze-meubel

> Quatorze is veertien en quinze is vijftien

> Niet met squash rackets hierbinnen!

> Niks choquerends

> Een antiquair is helemaal niet anti, maar houdt gewoon een antiquariaat open

 

Het vrolijkste en grootste boek van alle VOERTUIGEN.

Dit boek omschrijft Tom als een geschiedenis op wielen. Het gaat van de uitvinding van het wiel tot de voertuigen van morgen.

Als zoon van een gewezen spoorwegman (wijlen mijn vader was stationschef in Brussel-Zuid) heb ik halt gehouden op pagina 16 en 17 van het boek. Daar heeft Tom het o.m. over de Orient Express, de treinen Tweede en Derde Klasse en de boerentram

Verschillende vervoermiddelen met de trein (Oriënt Express = veel ruimte en luxe). Tweede klasse: comfortabel, maar toch al wat minder ruimte. Derde klasse: overvol. Als sardienen op elkaar volgepropt. De stoommetro is de voorloper van de tram.

Illustratie is kunst

Opdat er niet de minste twijfel zou bestaan, vermeld ik heel duidelijk dat voor mij illustratie een volwaardige kunstvorm is. Men moet over métier beschikken, inspiratie en transpiratie. Het is ook een permanent gevecht met het papier. Het oeuvre van Tom doorbladeren overtuigt me van zijn veelzijdigheid en virtuositeit. Sommige van zijn tekeningen zijn heel grafisch, maar toch steeds bijzonder. 

Tom Schamp is een artistieke duizendpoot

Tom maakt werk voor boeken (kinderen en volwassenen), maar kleurt ook commerciële opdrachten. Hij werkt zowel voor uitgeverijen als voor reclame en grafische bureaus. Naast het boekenwerk illustreert hij uiteenlopende projecten zoals affiches, verpakkingen speelgoed, kalenders etc..Zo werkt hij o.m. ook voor Carrefour. De commerciële opdrachten die hij voor hen realiseert worden dan wel op een kunstzinnige-verfijnde manier uitgewerkt.

 

 

Otto!

Hij is ook de man achter o.m. de prentenboeken ‘Otto’ verschenen bij Lannoo. 

Als voorbeeld verwijs ik graag naar het boek : ‘Heen en weer naar de stad‘. Het is een boekje voor de leeftijd van 3 tot 4 jaar. Het betreft een groot kijk en zoekboek. Je vertrekt ’s ochtends met Otto en zijn papa naar de stad en keert ’s avonds terug.

Je wordt uitgenodigd om mee te reizen op prachtige kijkplaten met auto’s, vrachtwagens, files, wegenwerken , wolkenkrabbers en knotsgekke situaties. Het boek lees je  in twee richtingen. De details zijn verrassend.

In het boek valt heel wat te beleven. Het laat zich lezen  in beide richtingen (heen en terug). Het is een merkwaardig boek, daarenboven uitermate educatief.

Hieronder vinden jullie een pagina uit het boek. Er wordt beschreven wat men zoal ontmoet tijdens de heenreis  naar NY: Otto ziet torens zo hoog als de wolken, wolkenkrabbers, torenhoge flatgebouwen en nog zoveel meer.

 

Ik ben blij deze artistieke duizendpoot te hebben ontmoet. Ik blijf hem volgen. In navolging van het kunstenaarskoppel Gilbert en George stuurde hij me nog volgende foto. Humor is bij Tom steeds aanwezig

 

 

PUTTEMAN Gilbert
Kunstcriticus